mgr Paweł Banaszak
Temat zajęć: System podatkowy i jego znaczenie dla gospodarki.
Czas trwania: 1 godzina lekcyjna (45 min.)
Przedmiot zajęć;
1. Rodzaje podatków.
2. Funkcje podatków i systemu podatkowego.
3. Wysokość i sposób naliczania produktów w różnych krajach.
4. Poglądy na temat wielkości obciążeń podatkowych w gospodarce.
Cele zajęć:
1. Cel ogólny – zapoznanie uczniów z podstawowymi informacjami na temat podatków, ich rodzajów i roli w systemie gospodarczym.
2. Cele operacyjne:
a) wiadomości:
Uczeń zna:
- sposoby klasyfikacji i rodzaje podatków
- funkcje ekonomiczne podatków
- sposoby naliczania podatków
b) umiejętności:
Uczeń potrafi/ umie:
- analizować dane statystyczne i wykresy
- posługiwać się i rozumieć pojęcia: system podatkowy, polityka podatkowa, podatki bezpośrednie i pośrednie, podatek VAT itp.
- przyporządkowywać określone podatki do odpowiedniego rodzaju
- posługiwać się argumentami za lub przeciw wysokim lub niskim podatkom
- ocenić znaczenie ekonomiczne i społeczne podatków.
c) postawy
Zrozumienie przez uczniów, że płacenie podatków jest ważnym obywatelskim obowiązkiem, ze względu na ich znaczenie dla budżetu i gospodarki.
Metody:
1. Elementy pogadanki i wykładu.
2. Analiza danych statystycznych.
3. Burza mózgów.
4. Dyskusja.
Środki dydaktyczne: dane statystyczne i wykresy ( foliogramy lub ich kserokopie).
Przebieg lekcji:
I. Część wstępna
Nawiązanie do poprzedniej lekcji o budżecie państwa.
Pytanie nauczyciela:
Co stanowi główne źródło dochodów państwa ?
Następnie ,po uzyskaniu odpowiedzi kolejne:
Jakie znacie rodzaje podatków ?
Następnie nauczyciel posługując się foliogramami (załączniki 14,15),
pokazuje strukturę dochodów budżetowych państwa potwierdzając dominującą w nich rolę podatków. Podaje definicję podatków i systemu podatkowego.
Pytanie do uczniów: Jakie rodzaje podatków przynoszą najwięcej dochodów budżetowych w Polsce i innych krajach ?
II. Część główna
1. Nauczyciel przedstawia w formie wykładu strukturę i rodzaje podatków. Zwraca uwagę na ich różnorodność i różne formy klasyfikacji (załącznik 16,17)
2. Burza mózgów
Uczniowie podają przykłady ukazujące rolę podatków nie tylko dla budżetu, ale dla całego systemu społeczno-gospodarczego państwa. Propozycje zapisywane są na tablicy. W celu utrwalenia tych wiadomości i ich usystematyzowania uczniowie wykonują ćwiczenie (Karta pracy ucznia, ćwiczenie 1).
3. Znaczenie podatków implikuje ogromną rolę polityki podatkowej państwa. Uczniowie otrzymują wykresy przedstawiające wysokość podatków w poszczególnych krajach i różne sposoby ich naliczania (załączniki 18,19). Na ich podstawie nauczyciel wyjaśnia różnice między podatkami : progresywnym, a liniowym i wskazuje, że w różnych krajach obowiązuje podejście do wysokości obciążeń podatkowych (np. skrajnie odmienne podejścia to Szwecja i Stany Zjednoczone).
4. Punkty poprzednie są przygotowaniem do dyskusji. Uczniowie mając wiedzę o rodzajach podatków, różnych sposobach ich naliczania i różnej ich wysokości w poszczególnych krajach mają zebrać i przedstawić argumenty na rzecz polityki wysokich obciążeń podatkowych (przykład Szwecji) lub argumenty na rzecz polityki niskich podatków (przykład USA). Oba podejścia można umownie nazwać socjaldemokratycznym i liberalnym.
Odbywa się to poprzez pracę w grupach (zbieranie argumentów), a następnie dyskusję na forum klasy (Karta pracy ucznia nr 3, ćwiczenie 2).
III. Część końcowa
Nauczyciel przedstawia konkluzje płynące z dyskusji i całej lekcji. Wskazuje, że w różnych krajach obowiązuje różna polityka podatkowa, a co za tym idzie różny poziom obciążeń podatkowych. Pokazuje, że istnieje jednak pewien górny pułap, powyżej którego podnoszenie podatków staje się nieopłacalne ekonomicznie. Ilustruje to schematem przedstawiającym tzw. krzywa Laffera (załącznik nr 20). Uczniowie wspólnie z nauczycielem analizują wykres i wyciągają wnioski.
Na zakończenie nauczyciel podkreśla konieczność płacenia podatków jako jeden z głównych obowiązków obywateli.
Zadanie domowe:
Wyraź w formie pisemnej swój pogląd na temat: Jaka powinna być polityka podatkowa państwa ?