mgr Paweł Banaszak
Temat: Budżet i polityka fiskalna państwa .
Czas trwania: 1 godzina lekcyjna (45 min.)
Przedmiot zajęć;
1. Pojęcie i charakterystyka budżetu państwa.
2. Funkcje budżetu państwa.
3. Struktura wydatków budżetu państwa.
4. Problemy polityki fiskalnej i budżetowej na przykładzie Polski.
Cele zajęć:
1. Cel ogólny – zapoznanie uczniów z zasadami tworzenia, strukturą i znaczeniem budżetu państwa dla funkcjonowania gospodarki.
2. Cele operacyjne:
a) wiadomości:
Uczeń zna:
- strukturę dochodów i wydatków budżetowych
- główne funkcje budżetu i polityki fiskalnej państwa
- sposób uchwalania budżetu państwa
b) umiejętności:
Uczeń potrafi/ umie:
- posługiwać się pojęciami: budżet państwa, równowaga, nadwyżka, deficyt budżetowy, dług publiczny, polityka fiskalna, koszty sztywne, dobra publiczne
- wyjaśnić wpływ budżetu na sytuację gospodarczą państwa
- analizować dane statystyczne i wyciągać z nich wnioski
- wskazać główne problemy polskiego budżetu
- wskazać zależności między problemami gospodarczymi a polityczno-społecznymi na przykładzie polskiego budżetu.
c) postawy
Zrozumienie przez uczniów, iż czasami konieczne jest podejmowanie trudnych i bolesnych dla społeczeństwa decyzji ekonomicznych aby zapewnić stabilność i rozwój gospodarczy.
Metody:
1. Elementy pogadanki i wykładu.
2. Praca w grupach.
3. Analiza danych statystycznych.
Środki dydaktyczne: dane statystyczne (roczniki statystyczne, foliogramy lub ich kserokopie).
Przebieg lekcji:
I. Część wstępna
Nawiązanie do lekcji na temat gospodarstw domowych.
Nauczyciel zadaje pytania:
Co to jest budżet gospodarstwa domowego ?
Jaka jest struktura budżetu ? (dochody, wydatki)
Co to jest równowaga budżetowa ?
Jak powstaje i co to jest deficyt i nadwyżka budżetowa ?
Po uzyskaniu odpowiedzi nauczyciel poprzez analogię przedstawia informacje o budżecie państwa i główne pojęcia z nim związane.
Wskazuje na różnice między budżetem gospodarstw domowych a budżetem państwa. Ten ostatni dotyczy dóbr publicznych. Posługując się foliogramem nauczyciel wyjaśnia definicje dóbr publicznych (załącznik nr 4) i podaje ich przykłady.
II. Część główna
1. Uczniowie otrzymują dwa wykresy pokazujące tendencje rozwojowe sektora publicznego (załącznik nr 5,6). Na ich podstawie mogą stwierdzić, że w XX wieku nastąpił wzrost wydatków publicznych w ramach PKB i że największy udział wydatków rządowych mają kraje najbogatsze. Pokazuje to rosnącą rolę budżetu państwa. Następnie nauczyciel posługując się foliogramem (załącznik nr 7) omawia główne funkcje budżetu.
W celu utrwalenia tych wiadomości uczniowie wykonują ćwiczenie (Karta pracy ucznia, ćwiczenie 1)
2. Następną częścią jest praca w grupach (podział klasy na 5 grup). Nauczyciel rozdaje każdej grupie te same dane statystyczne na temat polskich budżetów w ostatnich latach. (załączniki 8,9,10,11,12,13). Na podstawie tych danych uczniowie wykonują w grupach dwa ćwiczenia (Karta pracy ucznia nr 2, ćwiczenie 2,3).
Celem tych zadań jest zapoznanie się uczniów ze strukturą i głównymi problemami polskiego budżetu (ćwiczenie 2) oraz podanie przez uczniów listy propozycji uzdrowienia sytuacji budżetowej państwa (przede wszystkim zmniejszenie deficytu budżetowego) oraz wskazanie wad każdej z tych propozycji (ćwiczenie 3).
Po wykonaniu pracy w grupach następuje prezentacja i uzgodnienie wyników na forum klasy.
III. Część końcowa
W konkluzji nauczyciel uświadamia uczniom trudną sytuację polskiego budżetu i pokazuje bolesne skutki każdej próby sanacji finansów publicznych. Wskazuje na konieczność podejmowania trudnych w społecznym odbiorze decyzji i na związek między problemami ekonomicznymi a społeczno-politycznymi na przykładzie budżetu państwa.