mgr Małgorzata Kurek
Temat zajęć: „Czy wiem co to znaczy być asertywnym?”
Przedmiot zajęć:
Kształcenie umiejętności rozpoznawania i stosowania zachowań asertywnych
Intryga zajęć:
„Czasami warto powiedzieć wielkie NIE, aby usłyszeć wielkie TAK”
- spróbuj ustosunkować się do tych słów
Cel ogólny: Kształcenie umiejętności: rozpoznawania własnego terytorium, asertywnego odmawiania, wyrażania próśb, przyjmowania krytyki, obrony praw
(w sytuacjach wymagających zmiany zachowania drugiej osoby)
Cele operacyjne:
Formułowanie komunikatów asertywnych (odmawiania, wyrażania próśb)
Mobilizowanie do kształtowania i doskonalenia własnych umiejętności
asertywnych
Rozróżnianie zachowań asertywnych
Główne czynności uczniów:
· Analizują odczucia pojawiające się w trakcie zabaw
· Zastanawiają się nad tym, jaki wpływ na ich decyzje i poglądy wywierają różne osoby z ich otoczenia
· Próbują określić jakie różnice występują pomiędzy zachowaniem agresywnym, uległym i asertywnym
· Dzielą się uwagami na temat samopoczucia podczas proszenia i odmawiania
· Autorefleksja – czy mogę powiedzieć o sobie, że jestem asertywny?
Przygotowanie zajęć:
Cytat na gazetkę ścienną:
„Czasami warto powiedzieć wielkie NIE, aby usłyszeć wielkie TAK”
Przebieg zajęć: Powitanie, sprawdzenie obecności, zapoznanie uczniów z tematem lekcji oraz przedstawienie celów do zrealizowania.
Na wstępie nauczyciel przybliża uczniom pojęcie asertywności oraz omawia typy zachowań: agresywnych, asertywnych, uległych. W celu zobrazowania przedstawionych wcześniej typów zachowań jako pierwszą proponuje zabawę „Balonik”. Każdy uczestnik zabawy otrzymuje balonik. Nadmuchuje go i przywiązuje sobie do nogi na wysokości kostki. Zadanie polega na tym, aby zniszczyć baloniki innych osób (nadeptując je), ale jednocześnie nie pozwolić na zniszczenie swojego. Gdy wszystkie baloniki pękną rozmawiamy o odczuciach podczas zabawy. Pytamy o to co czuli uczestnicy zabawy gdy niszczyli balonik innych, co czuli kiedy ktoś niszczył ich balonik? Oba rodzaje uczuć zapisujemy na tablicy w oddzielnych rubrykach. Nauczyciel podporządkowuje wspólnie z uczniami wymienione uczucia i przyporządkowuje je kategorii uległe lub agresywne. Zwraca uwagę na konflikty, które pojawiły się podczas zabawy i tłumaczy ich pochodzenie – była to ostra rywalizacja, byli zwycięzcy i pokonani.
Zabawa „Poznaj swoje terytorium”. Nauczyciel rozdaje uczestnikom zabawy arkusze papieru (format A4) oraz kredki. Uczniowie zastanawiają się nad tym, jaki wpływ na ich decyzje i poglądy wywierają różne osoby z ich otoczenia. Zamalowują odmiennym kolorem obszar kartki obrazujący wielkość wpływu tych osób, pozostawiając również obszar obrazujący ich samodzielność (kartka powinna być wykorzystana w całości). Na odwrotnej kartce próbują zamalować różnymi kolorami poziom ich wpływu na decyzje i poglądy osób z otoczenia. Uczniowie odpowiadają na pytania zadane przez nauczyciela: w jakim stopniu osoby z twojego otoczenia przekraczają granice twojego terytorium psychologicznego? W jakim stopniu zdarza się tobie przekraczać granice terytorium psychologicznego innych osób? Czy granice twojego terytorium psychologicznego mogą być bardziej wyraźne?
Dlaczego ludziom zdarza się błędnie rozpoznawać cudze terytorium (uczniowie wspólnie z nauczycielem ustalają listę przyczyn)? Nauczyciel prosi by uczniowie wspólnie zastanowili się nad przestrzeganiem granic własnych terytoriów psychologicznych w ich klasie. Pyta czy mogą sformułować jakieś konstruktywne wnioski?
W dalszej części zajęć uczniowie prezentują scenki dotyczące zachowań asertywnych, agresywnych i uległych (9 osób). Pierwsze trzy osoby prezentują scenkę z rozwiązaniem agresywnym, następne trzy osoby – uległym, kolejne trzy preferują rozwiązanie asertywne. Treść scenki jest identyczna we wszystkich grupach i brzmi: „dziewczyna wchodzi do szatni gdzie dwie jej koleżanki palą papierosy. Namawiają ją, by też zapaliła”. Po prezentacjach nauczyciel wspólnie z uczniami omawia każdą ze scenek zadając pytania: jak rozwinęła się sytuacja w zależności od zachowań głównych bohaterów, jak czuli się w prezentowanych przez siebie rolach?
Zabawa „Czy odmówisz? Czy poprosisz”. Uczniowie tworzą 3-osobowe zespoły tak, aby każdy mógł być osobą proszącą, osobą odmawiającą i obserwatorem. W zespołach przeprowadza zabawę polegającą na wyrażaniu prośby i odmawianiu (powinny być to prośby naturalne, a reakcje osoby proszonej zgodne z jej przekonaniem). Uczniowie w zespołach dzielą się uwagami na temat samopoczucia podczas proszenia i odmawiania. Odpowiadają na pytania zadane przez nauczyciela: na czym polega różnica między wyrażaniem asertywnym próśb a znanym im dotychczas sposobem, czy w sposób asertywny łatwiej jest przyjąć odmowę, co dostrzegli obserwatorzy podczas zabawy? Uczniowie zastanawiają się, z kim spośród ich domowników mogą przeprowadzić podobną zabawę i jakich informacji należałoby wcześniej udzielić domownikowi.
Autorefleksja – czy znam granice własnego terytorium psychologicznego? Czy potrafię asertywnie wyrażać prośby, przyjmować odmowę i krytykę?
Środki dydaktyczne: baloniki, sznurek, arkusze papieru (A4), markery, kredki, cytat na gazetkę ścienną
Pytania przygotowujące i naprowadzające:
W jakim stopniu osoby z twojego otoczenia przekraczają granice twojego terytorium psychologicznego?
W jakim stopniu zdarza się tobie przekraczać granice terytorium psychologicznego innych osób?
Czy granice twojego terytorium psychologicznego mogą być bardziej wyraźne?
Na czym polega różnica pomiędzy asertywnym wyrażaniem próśb a znanym dotychczas sposobem?
Czy w sposób asertywny łatwiej jest przyjąć odmowę?
Pytania podsumowujące:
Dlaczego ludziom zdarza się błędnie rozpoznawać cudze terytorium?
Czy potrafisz powiedzieć czym różni się zachowanie asertywne od uległego i agresywnego?
Czy możesz powiedzieć o sobie, że jesteś asertywny?
Czy zgadzasz się ze słowami: „Czasami warto powiedzieć wielkie NIE, aby usłyszeć wielkie TAK”